Rehber
Restoran Sediri Ölçüleri: Oturak, Sırt Açısı ve Servis Koridoru Nasıl Hesaplanır?
Sedir siparişinde en pahalı hata ölçüdür. Sandalyeyi yanlış alırsanız değiştirirsiniz. Sediri yanlış aldırırsanız duvara sabitlenmiş, metretül üretilmiş bir mobilyayı baştan yaptırmanız gerekir. Bu yazıda sedir ölçülerini tek tek değil, birbiriyle ilişkili olarak ele alıyoruz: oturak yüksekliği masayı belirler, sırt açısı derinliği belirler, kaide boşluğu oturuşu belirler.
Kısa cevap
Ticari sedirde oturak yüksekliği genellikle 45–47 cm, kullanılabilir oturak derinliği 45–50 cm, kişi başı oturma genişliği 60 cm (rahat kurguda 65–70 cm) alınır. Sırtlık dikey değildir; yaklaşık 5 derece kaçış verilir. Masa yüksekliği 75 cm’dir ve sedire göre seçilir, tersi değil.
Sedirde kural terstir: masayı sedire uydurursunuz
Masa ve sandalye alırken önce masayı seçer, sandalyeyi ona göre bulursunuz. Sedirde bu ilişki tersine döner. Sedirin oturak yüksekliği üretimde sabitlenir; sonradan 3 cm alçaltmak diye bir şey yoktur. Dolayısıyla önce sedirin oturak yüksekliği belirlenir, masa ona göre seçilir.
Pratik sonuç şu: sedir siparişini masa siparişinden önce vermeyin. İkisini aynı anda planlayın. Masa ölçülerinin kendi başına nasıl belirlendiğini Restoran ve Cafe Masa Ölçüleri yazımızda anlattık; bu yazı onun sedir tarafındaki karşılığıdır.
Sedir kesiti: bütün ölçüler tek karede
Aşağıdaki çizim, bir restoran sedirinin yan görünüşünde konuşulması gereken altı ölçüyü gösteriyor.
Oturak yüksekliği: 3 cm hata masayı dizinize getirir
Global üretici verilerinde oturak yüksekliği şaşırtıcı biçimde dar bir bantta toplanıyor:
| Kaynak ülke | Oturak yüksekliği |
|---|---|
| Almanya (üretici ürün verisi) | 47 cm |
| İtalya (üretici ürün verisi) | 46 cm |
| Fransa (CHR mobilya) | 45–47 cm |
| İspanya (hostelería) | 45–46 cm |
| ABD | 43–48 cm |
Yani Avrupa üretim pratiği 45–47 cm etrafında birleşiyor. Bunun sebebi masa yüksekliğidir: 75 cm masa altında oturak 46 cm olduğunda masa ile oturak arası 29 cm kalır — dizin rahat girdiği, kolun masaya doğal yaslandığı aralık budur.
Oturak 42 cm’e inerse fark 33 cm’e çıkar; misafir masaya doğru uzanmak zorunda kalır ve uzun oturuşta sırtı yorulur. 50 cm’e çıkarsa masa dize değer. Sedirde 3 cm, sandalyedeki 3 cm’den daha büyük bir hatadır, çünkü sandalyeyi geri çekebilirsiniz, sediri çekemezsiniz.
Bir ayrıntı: sünger zamanla bir miktar oturur. Üretimde ölçü verilirken bu pay hesaba katılmalı, aksi hâlde altıncı ayda oturak 2 cm alçalmış olur.
Oturak derinliği: Türkiye’de en sık yapılan ölçü hatası
Türkçe kaynaklarda sık sık “sedir oturma derinliği 60–70 cm olmalı” yazdığını göreceksiniz. Bu bilgi yanlıştır — daha doğrusu iki farklı ölçü birbirine karıştırılmıştır.
- Oturak derinliği: sırtlığın ön yüzünden oturağın ön kenarına kadar olan, misafirin gerçekten oturduğu mesafe. Global aralık 45–50 cm.
- Toplam derinlik: sedirin duvardan salona doğru kapladığı yer; sırtlık kalınlığı dahil. Global aralık 60–70 cm.
60–70 cm sayısı doğrudur ama toplam derinlik içindir. Oturak derinliği 65 cm olan bir sedirde dizler oturağın kenarına gelmez, gövde öne kayar, sırt sırtlığa değmez. Misafir farkında olmadan öne eğik oturur ve 20 dakika sonra rahatsız olur.
Proje planlarken salondan çıkan yeri toplam derinlikle, konforu oturak derinliğiyle hesaplayın. İkisini karıştıran bir yerleşim planı ya salonu daraltır ya konforu bozar.
Sırt açısı: kimsenin konuşmadığı sayı
Sedirde konforu belirleyen en kritik değer, en az konuşulan değerdir: sırtlık açısı. Uluslararası kaynaklarda yemek yenen sedirlerde sırtlık dikeyden 5–10 derece geriye kaçırılır; oturak düzlemine göre yaklaşık 98 derece.
Dik sırtlıklı bir sedir “ucuz üretilmiş” değildir — eksik üretilmiştir. Fark ölçüde değil, kalıptadır ve maliyeti neredeyse aynıdır. Müşteri bunu oturmadan anlamaz, oturduğunda da sebebini bilemez; sadece “bir şey rahatsız” der ve kalkar.
Açı arttıkça konfor artar ama masa erişimi zorlaşır. Yemek sedirinde 5 derece civarı doğru; lounge ve bekleme alanlarında 10–15 dereceye kadar çıkılabilir çünkü orada masaya uzanma ihtiyacı yoktur.
Sırtlık yüksekliği ise bir konfor değil, bir mekân kararıdır. Global aralık 90–110 cm. Alçak sırtlık salonu geniş gösterir ve servis görüşünü açık tutar; yüksek sırtlık her masayı kendi bölmesine alır, mahremiyet verir ve gürültüyü ciddi biçimde düşürür.
Kişi başı genişlik ve köşede kaybettiğiniz kişi
Sedir uzunluğu üzerinden kişi hesabı yaparken global pratik kişi başı 60 cm. Rahat kurguda 65–70 cm, sıkışık kurguda 56 cm’e kadar iner ama 56 cm altında omuzlar temas eder.
Buradaki asıl tuzak köşe dönüşleridir. İki sedir dik açıyla birleştiğinde köşe noktasında bir oturma yeri fiilen kaybolur: orada oturan kişi masaya yan döner ve komşusuyla dirsek teması yaşar. Uzunluğu metreyle bölüp kişi sayısı bulan hesap, her köşede bir kişi fazla gösterir.
Pratik kural: her 90 derecelik dönüşte hesabınızdan bir kişi düşün. Dört köşeli bir kurguda bu dört kişi eder — kapasite planınızda görmezden gelinemeyecek bir fark.
Kaide boşluğu: ayak girmezse oturuş bozulur
Sedirin ön alt kenarında içeri çekilmiş bir boşluk bırakılır. Global kaynaklarda bu detay iki ayrı gerekçeyle anlatılıyor ve Türkçe içeriklerde neredeyse hiç geçmiyor:
- Ergonomi: 80–100 mm geri çekme olmazsa misafir ayaklarını sedirin altına sokamaz. Ayak öne kalınca gövde de öne kayar; sırt sırtlıktan ayrılır. Sırt açısını doğru vermenize rağmen oturuş bozulur.
- Hijyen: Döşeme zeminden yükselir. Paspas ve temizlik makinesi kumaşa değmez, ayakkabı teması kesilir, altta kir birikmez. Yoğun bir restoranda bu, döşemenin ömrünü doğrudan uzatır.
Boşluğun ön yüzeyi darbe ve ıslak temizliğe maruz kaldığı için genellikle darbeye dayanıklı bir plakayla kaplanır.
İki yöntem var: kapalı kaide mi, ayak mı?
Aynı sonuca iki farklı yoldan gidilir ve seçim modele göre değişir:
- Kapalı kaide (geri çekilmiş taban): Sedirin tabanı zemine oturur, ön alt kenarda 80–100 mm içeri çekilmiş bir boşluk bırakılır. Ayak içeri girer, alt kısım kapalı olduğu için altına hiçbir şey kaçmaz.
- Ayaklı taban: Sedir 10–15 cm yüksekliğinde ayaklar üzerinde durur, alt taraf tamamen açık kalır. Zena’da Chester ve Verde modelleri bu şekilde üretilir.
Ayaklı çözümün temizlik avantajı daha büyüktür: paspas ve temizlik makinesi sedirin altından geçebilir, döşeme zeminden tamamen ayrılır. Kapalı kaidenin avantajı ise altına çatal, peçete ve kırıntı kaçmamasıdır — yoğun servis yapan mekânlarda bu ciddi bir günlük iş yükü farkı yaratır.
Pratik seçim: zemini sık yıkanan mekânlarda ayaklı, servis yoğunluğu yüksek ve altına eşya kaçması istenmeyen mekânlarda kapalı kaide. Ayaklı modellerde ayak yüksekliğinin 10 cm’nin altına inmemesi önemlidir; aksi hâlde temizlik ekipmanı altından geçmez ve iki yöntemin de avantajı kaybolur.
Servis koridoru ve erişilebilirlik
Sedirli yerleşimde koridor hesabı sandalyeli yerleşimden farklıdır: sedir tarafında sandalye geri çekilmediği için o taraf sabit, karşı tarafta ise sandalyenin çekilme payı gerekir.
| Ölçüt | Değer |
|---|---|
| Masalar arası (sedir boyunca) | 30–36 cm; ferah kurguda 60 cm |
| Masa başına toplam bölge | 90–97 cm; ferah kurguda 135 cm |
| Servis koridoru (personel geçişi) | en az 60 cm |
| Tekerlekli sandalye geçiş rotası | en az 90 cm |
| Masa altı diz boşluğu | en az 68 cm yükseklik |
Erişilebilirlik tarafında uluslararası uygulama, oturma yerlerinin en az %5’inin tekerlekli sandalye erişimine uygun olmasını ve bu yerlerin salona dağıtılmasını, ayrı bir köşede toplanmamasını ister. Sedirli kurguda bu genelde sedirin uç noktalarında hareketli masayla çözülür.
Yerleşim planı: sedir, masa, sandalye ve koridor birlikte
Salonunuza kaç masa sığdığını kabaca görmek için alan hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz; sedirli kurguda kişi başı alan ihtiyacı masa-sandalyeli kurguya göre belirgin şekilde düşer.
Ölçüden üretime: sıra neden önemli?
Uluslararası ticari mobilya pratiğinde sedir üretimi şu sırayla yürür:
- Yerinde ölçü. Duvar yüksekliği, kolon, tesisat çıkıntısı, zemin kotu farkı yerinde ölçülür. Mimari projeden alınan ölçü, özellikle tadilat işlerinde neredeyse hiç tutmaz.
- Ölçünün onaylanması. Oturak yüksekliği, derinlik, sırt açısı ve uzunluk bölümleri netleşir.
- Üretim. Sünger ölçüsünü iskelet belirler; iskelet ölçüsü kesinleşmeden sünger kesilmez.
- Bölümlendirme ve montaj. Uzun sedirler nakliye, kapı ve asansör geçişine göre parçalara ayrılır.
Zena’da yerinde ölçü sonrasında bu tarz bir imalat çizimi hazırlanır ve üretime başlanmadan önce onayınıza sunulur. Böylece oturak yüksekliği, derinlik, sırt açısı, bölüm uzunlukları ve kaide/ayak tercihi yazılı hâle gelir — sürpriz kalmaz.
Zena’da metrelik sedirler 3 metrelik bölümler hâlinde üretilir; bu ölçü hem nakliyede hem de dar merdiven ve asansörlerde sorun çıkarmayacak şekilde belirlenmiştir. Ataşehir’deki atölyemizde günlük sedir üretim kapasitemiz yaklaşık 500 metredir; bu, ortalama bir cafe projesinin sedir üretiminin birkaç gün içinde tamamlanması demektir. Proje sürecimizin tamamını ilk görüşmeden teslimata yazımızda anlatıyoruz.
Sipariş öncesi ölçü kontrol listesi
- Oturak yüksekliği kaç cm? Masa yüksekliğiyle farkı 28–30 cm mi?
- Oturak derinliği mi konuşuluyor, toplam derinlik mi? İkisi ayrı yazıldı mı?
- Sırtlığa kaç derece kaçış veriliyor?
- Sırtlık yüksekliği mekân algısına ve gürültüye göre seçildi mi?
- Kişi başı kaç cm alındı? Köşe dönüşlerinde kişi düşüldü mü?
- Taban kapalı kaide mi, ayaklı mı? Ayaklıysa ayak yüksekliği 10 cm’nin üstünde mi?
- Üretim öncesi imalat çizimi onayınıza sunuluyor mu?
- Servis koridoru en dar noktada kaç cm kalıyor?
- Erişilebilir masa sayısı ve konumu planlandı mı?
- Sedir kaç metrelik bölümlere ayrılacak? Kapı ve asansörden geçiyor mu?
- Masa siparişi sedir ölçüsü kesinleşmeden verilmedi, değil mi?
Sık Sorulan Sorular
Restoran sediri kaç cm yüksekliğinde olmalı?
Global üretici pratiğinde oturak yüksekliği 45–47 cm’dir. 75 cm’lik standart masayla arada 28–30 cm fark bırakır; yemek için rahat aralık budur.
Sedir derinliği 65 cm olur mu?
Toplam derinlik olarak evet, oturak derinliği olarak hayır. Oturak derinliği 45–50 cm olmalıdır; 65 cm oturak derinliğinde misafir sırtlığa yaslanamaz.
Sırtlık dik olursa ne olur?
Uzun oturuşta rahatsızlık yaratır. Yemek sedirinde sırtlığa yaklaşık 5 derece kaçış verilir; bu, üretim maliyetini değiştirmeyen ama konforu doğrudan belirleyen bir detaydır.
Bir metre sedirde kaç kişi oturur?
Kişi başı 60 cm hesabıyla bir metrede rahat bir kişi, üç metrede beş kişi oturur. Köşe dönüşü varsa her dönüşte bir kişi düşülmelidir.
Sedir mi masa-sandalye mi daha çok kişi alır?
Sedirli kurgu belirgin şekilde daha verimlidir çünkü sandalyenin geri çekilme payı ortadan kalkar. Karşılaştırmayı Koltuk mu Sandalye mi? yazımızda ele aldık.
Bu Yazının Devamı
Sedir ölçülerini netleştirdiyseniz, sıradaki iki karar şunlar:
- Sedir mi, masa-sandalye mi? — salonun hangi bölgesine ne konacağı ve kapasite hesabı
- Sünger, kumaş ve iskelet — iki teklif arasındaki farkın nereden geldiği
İlgili Ürünler
Aşağıdaki sedir ve koltuk modellerimiz projeye özel ölçü, renk ve döşemeyle üretilir. Oturak yüksekliği, derinlik ve sırtlık açısı sizin mekânınıza göre belirlenir.
Sedirle Kullanılan Masalar
Mekânınızın ölçüsünü alalım. Ataşehir’deki atölyemizde sedirlerinizi projeye özel üretiyoruz. Yerinde ölçü alıyor, oturak yüksekliğinden sırtlık açısına kadar tüm ölçüleri sizinle birlikte belirliyoruz. Teklif için bize ulaşın.